سینا توکلی، معاون آموزش، توانبخشی و سلامت خانواده انجمن اتیسم ایران، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی برنا با اشاره به وضعیت خاص کودکان دارای اتیسم در شرایط بحرانی اظهار کرد: برای خانوادههای دارای فرزند اتیسم، جنگ صرفا یک خبر یا اتفاق بیرونی نیست، بلکه تجربهای عمیق و چندلایه در سطح روانی و رفتاری است.
وی افزود: این خانوادهها در شرایط بحران با یک «لایه مضاعف فشار» مواجه هستند، از یکسو ناامنی بیرونی و از سوی دیگر بیثباتی درونی کودک را تجربه میکنند. کودکان دارای اتیسم به دلیل حساسیتهای حسی و نیاز به پیشبینیپذیری، تغییرات محیطی، صداهای ناگهانی و بینظمی را بهمراتب شدیدتر از دیگران درک میکنند.
توکلی با اشاره به تعطیلی مراکز آموزشی و توانبخشی در این شرایط گفت: وقفه در خدمات درمانی و آموزشی باعث شده بسیاری از کودکان دچار پسرفت مهارتی شوند بهطوریکه حتی مهارتهایی که طی سالها بهدست آمده از جمله کنترل ادرار و مدفوع، در برخی موارد از بین رفته است.
وی ادامه داد: در این مدت شاهد افزایش رفتارهای چالشبرانگیز، اختلالات خواب و تشدید اضطراب در کودکان اتیسم بودهایم. حتی یک صدای ناگهانی مانند انفجار یا عبور جنگنده میتواند برای این کودکان، هر بار به اندازه اولین تجربه، اضطراب شدید ایجاد کند.
معاون انجمن اتیسم ایران تاکید کرد: برای کودک دارای اتیسم، جنگ فقط در بیرون رخ نمیدهد، بلکه در سیستم عصبی او نیز جریان دارد. به همین دلیل، این کودکان نسبت به تغییرات ناگهانی، صداهای بلند و محیطهای غیرقابل پیشبینی واکنشهای شدیدتری نشان میدهند.
توکلی با تاکید بر نقش جامعه در این شرایط گفت: این کودکان نیاز به ترحم ندارند، بلکه به درک، احترام و حمایت نیاز دارند. خانوادهها نیز در این شرایط باید بیش از پیش مورد همراهی قرار گیرند بهعنوان مثال، در صورت بروز رفتارهای ناشی از اضطراب مانند بیقراری یا جیغ زدن، اطرافیان باید شرایط آنها را درک کنند.
وی افزود: ایجاد محیطی آرام، کمصدا و قابل پیشبینی میتواند تا حد زیادی به کاهش اضطراب این کودکان کمک کند و استفاده از ابزارهای سادهای مانند هدفون یا پخش موسیقی نیز میتواند در مدیریت شرایط موثر باشد.
توکلی در پایان هشدار داد: بیتوجهی به وضعیت کودکان اتیسم در شرایط جنگی، تنها یک مسئله فردی نیست بلکه میتواند در آینده به چالشهای گسترده تری در حوزه سلامت روان جامعه منجر شود.